W 1372 roku w Pilźnie został podpisany dokument ustanawiający założenie miasta Dębicy na prawie niemieckim.

Znaczący upadek dawnej świetności i znaczenia Pilzna rozpoczął się w połowie XVII wieku. Do tego czasu Pilzno mimo klęsk żywiołowych oraz mających miejsce co jakiś czas najazdów wojsk tatarskich, mongolskich, węgierskich oraz szwedzkich, prężnie się rozwijało i posiadało duże znacznie w regionie. Dopiero najazd z 1657 roku (okres tzw. Potopu Szwedzkiego) bardzo mocno dotknął miasto, które w jego wyniku utraciło swoje dawne znaczenie.

Równie niszczycielskie co same wojny i najazdy nieprzyjaciela były dla Pilzna  także przemarsze wojsk, jak również najazdy zbójeckie chociażby z Węgier, zarazy, oraz wylewy Wisłoki niszczące ważne dla utrzymania regionu plony w wyniku których mieszczanie wielokrotnie tracili swoje dobra.

W 1348 roku Pilzno ucierpiało w wyniku pustoszącej Europę zarazy dżumy (czarnej śmierci), która i u nas zebrała swoje żniwo.

Usytuowana na rozdrożu ulicy Węgierskiej i Staszica figura stoi na zbiorowej mogile ofiar epidemii cholery z 1849 roku.

Jeden z wielkich Pilźnian Sebastian Petrycy (1554-1626) zmotywowany nawiedzającymi Pilzno zarazami napisał rozprawę „Instrukcja albo nauki jak się sprawować czasu moru”.

Pierwsza formalna wzmianka o Pilźnie znajduje się w tzw. dokumencie Idziego, legata papieskiego, z 1105 roku.

Pilzno leżało na ważnych szlakach handlowych (m.in. ze Śląska na Ruś), dlatego jego rynek na początku pełnił funkcję placu targowego.

W 1354 roku król Kazimierz Wielki wydał przywilej zezwalający na założenie miasta Pilzna na prawie niemieckim, co uczyniło miasto własnością królewską.